آیا دموکرات‌ها می‌توانند مانع جنگ علیه ایران شوند؟
عذرا فراهانی: پیروزی حزب دموکرات در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و به دست گرفتن کنترل هر دو مجلس کنگره، فقط یک شکست انتخاباتی برای دونالد ترامپ و جمهوری‌خواهان نیست؛ این نتیجه می‌تواند معادلات سیاسی و نظامی واشنگتن در قبال ایران را نیز تغییر دهد. پرسش مهم این است که آیا تغییر موازنه قدرت در کنگره می‌تواند مانعی در برابر حمله دوباره آمریکا واسرائیل به ایران یا گسترش جنگ در منطقه ایجاد کند؟
دنیای قلم - پاسخ کوتاه این است: پیروزی دموکرات‌ها احتمالاً هزینه سیاسی و قانونی تصمیم به گسترش جنگ را برای دولت ترامپ افزایش می‌دهد، اما به‌تنهایی نمی‌تواند مانع حمله اسرائیل شود.
یکی از مهم‌ترین پیام‌های انتخابات سوم نوامبر، نارضایتی بخش بزرگی از رأی‌دهندگان آمریکایی از سیاست‌های دولت ترامپ، به‌ویژه جنگ با ایران و پیامدهای اقتصادی آن بوده است. گزارش رویترز از نتایج انتخابات نشان می‌دهد مخالفت با جنگ، افزایش هزینه‌های زندگی و نارضایتی از عملکرد دولت، در شکست جمهوری‌خواهان نقش داشته است. همچنین بخش قابل توجهی از رأی‌دهندگان خواهان نظارت و کنترل بیشتر کنگره بر عملکرد رئیس‌جمهور بوده‌اند.
این نتیجه برای ترامپ به معنای دشوارتر شدن تصمیم‌گیری در حوزه سیاست خارجی است. دموکرات‌ها اکنون در هر دو مجلس امکان بیشتری برای بررسی عملکرد دولت، احضار مقام‌های نظامی و امنیتی، تحقیق درباره هزینه‌های جنگ و مخالفت با اختصاص بودجه‌های تازه برای عملیات نظامی دارند. آنها پیش از انتخابات نیز بارها خواستار محدود شدن اختیارات نظامی رئیس‌جمهور در جنگ با ایران شده بودند.
با این حال، نباید از تغییر ترکیب کنگره نتیجه گرفت که ترامپ دیگر امکان اقدام نظامی ندارد. رئیس‌جمهور آمریکا همچنان فرمانده کل نیروهای مسلح است و در چارچوب اختیاراتی که دولت‌های مختلف آمریکا برای خود قائل بوده‌اند، می‌تواند دستور عملیات نظامی صادر کند. از سوی دیگر، عبور از وتوی رئیس‌جمهور به حمایت دوسوم نمایندگان در هر دو مجلس نیاز دارد؛ بنابراین دموکرات‌ها حتی با در اختیار داشتن اکثریت، برای متوقف کردن همه تصمیم‌های نظامی دولت با محدودیت روبه‌رو هستند.
اما مسئله اسرائیل پیچیده‌تر است. دولت اسرائیل برای تصمیم‌گیری درباره عملیات نظامی خود، مستقیماً تابع رأی کنگره آمریکا نیست. با این حال، توان ادامه جنگ و دامنه عملیات اسرائیل تا اندازه زیادی به مناسباتش با واشنگتن، حمایت تسلیحاتی آمریکا و پشتیبانی سیاسی این کشور وابسته است. بنابراین اگر کنگره جدید بر کمک‌های نظامی به اسرائیل، تأمین تجهیزات و حمایت مالی از عملیات منطقه‌ای حساسیت بیشتری نشان دهد، ممکن است بر محاسبات تل‌آویو نیز اثر بگذارد.
البته این احتمال به معنای آن نیست که دموکرات‌ها لزوماً در برابر اسرائیل موضعی یکپارچه خواهند داشت یا کمک‌های نظامی آمریکا به این کشور را متوقف می‌کنند. اختلاف‌نظر درون حزب دموکرات درباره سیاست اسرائیل و نوع حمایت از آن همچنان وجود دارد.
از سوی دیگر، گزارش آسوشیتدپرس پیش از انتخابات حاکی از آن بود که مقام‌های آمریکایی به برخی متحدان منطقه‌ای درباره احتمال ازسرگیری حملات علیه ایران پس از رأی‌گیری هشدار داده بودند؛ با این تأکید که ترامپ هنوز تصمیم نهایی را نگرفته است. این گزارش نشان می‌دهد مسئله حمله نظامی پس از انتخابات نیز در محاسبات واشنگتن مطرح بوده است، اما نباید هشدار درباره احتمال حمله آمریکا را با تصمیم قطعی اسرائیل برای حمله یکی دانست.
در نهایت، پیروزی دموکرات‌ها نه تضمین‌کننده صلح است و نه به‌تنهایی مانع حمله احتمالی اسرائیل به ایران خواهد شد. اهمیت این انتخابات در آن است که ترامپ برای ادامه جنگ، گسترش عملیات یا تأمین هزینه‌های نظامی با کنگره‌ای روبه‌رو خواهد شد که دیگر در اختیار حزب خودش نیست. این تغییر می‌تواند فشار سیاسی برای بازگشت به مسیر مذاکره را افزایش دهد و هزینه ادامه جنگ را برای کاخ سفید بالا ببرد.
به بیان دیگر، نتیجه انتخابات آمریکا شاید نتواند ماشه جنگ را از دست اسرائیل خارج کند، اما می‌تواند دست واشنگتن را برای همراهی بی‌هزینه با یک جنگ تازه محدودتر کند. این همان تغییری است که تهران، تل‌آویو و دیگر بازیگران منطقه ناگزیرند در محاسبات خود در نظر بگیرند.