دنیای قلم -فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق را نمی‌توان نقطه پایانی تسلط روسیه بر دیگر مناطق آن جمهوری دانست زیرا حاكمان پساكمونیست روسیه به ویژه پوتین در قالب فعالیت‌هایی چون تشكیل گروه كشورهای مشترك‌المنافع یا درگیری مستقیم با حاكمیت‌های مستقل برخی از آنها كه هم‌مرز با روسیه هستند، در پی بازیابی سلطه خود بوده و هستند. تلاش‌های نوین روسیه برای تسلط بر مناطق پیرامونی در قالب الگوی درگیری مرزی، ترغیب به تحركات جدایی‌طلبانه بخشی از مناطق اشغالی، انجام همه‌پرسی برای استقلال و پیوستن به روسیه و الحاق رسمی آن مناطق به روسیه انجام می‌شود. اشغال و الحاق شبه‌جزیره كریمه در سالیان گذشته، یكی از آشكارترین تلاش‌ها برای كشورگشایی نوین روسی بوده است. تازه‌ترین نمونه از این الگو، الحاق منطقه دونباسك اوكراین به روسیه در پی جنگ با اوكراین است.
می‌توان گفت كه جنگ با اوكراین برای دستیابی به چنین نتیجه‌ای انجام شده است و انگیزه‌های دیگری همچون «رویارویی با تصمیم اوكراین برای پیوستن به ناتو و نزدیكی بیش از پیش آن كشور به غرب» كه پیش از درگیری یا در فرآیند درگیری از سوی حاكمان روسیه گفته شده، بسان بهانه‌های ظاهری‌اند. نگاهی واقع‌بینانه به چنین الگویی، نشان می‌دهد كه رویه هولناكی از سوی حاكمان پساكمونیست روسیه در پیش گرفته شده است و در صورتی كه از سوی جامعه جهانی واكنش درخوری به آن نشان داده نشود، می‌تواند امنیت و استقلال سرزمینی كشورهای همسایه این كشور را به مخاطره بیندازد یا دیگر كشورهای همگرا با چنین رویه‌ای از این الگو برای گسترش قلمرو و سلطه خویش بهره گیرند.
داشتن «حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل» و «قدرت نظامی» زمینه روی‌آوری روسیه به این راهبرد را تقویت نموده است. وجود روس‌تبارهایی در سرزمین‌های همجوار با روسیه، بهانه چنین اقدام‌هایی می‌شود؛ اقدام‌هایی كه امنیت و هستی اقوام و ساكنان اصلی آن سرزمین‌ها را به مخاطره می‌اندازد.
ولادیمیر پوتین، با خونسردی تمام این راهبرد را به پیش می‌برد و با نگاهی واپس‌گرایانه، از چاشنی تهدید اتمی نیز علیه مخالفان جهانی چنین سیاستی استفاده می‌كند. هنوز جهان، بهره‌گیری از بمب اتم در جنگ جهانی دوم توسط امریكا را فراموش نكرده و انزجار نسبت به آن اقدام هولناك فروكش نكرده است. با این وجود، پوتین حاكم مطلق و به ظاهر بلامنازع روسیه، ابزار تهدید اتمی را برای به سكوت واداشتن جامعه جهانی در برابر الگوی نوین اشغالگری خود استفاده می‌كند.
چنین رویه‌ای در رویارویی آشكار با اخلاق انسانی و حقوق بین‌الملل به ویژه در زمینه احترام به حق حاكمیت ملی، استقلال و تمامیت ارضی كشورها است. بنابراین، ما به عنوان كشوری كه داعیه استقلال و آزادی داریم، باید در روابط و مناسبات خود با چنین كشوری به الگوی رفتاری آن در عرصه بین‌الملل توجه نماییم. الگویی كه روسیه در برابر اوكراین به كار گرفته است، در صورت سكوت جامعه جهانی و همسایگان، ممكن است در برابر دیگر كشورها نیز پیاده شود، آن‌هم به بهانه‌های گوناگون، زیرا به باور پیشگامان كمونیست چنین حاكمانی، «هدف، وسیله را توجیه می‌كند». بنابراین بهتر است در مناسبات و موضع‌گیری‌های مان نسبت به روسیه، بازنگری و بازاندیشی كنیم.
اصغر میرفردی